Upały w Bartoszycach: objawy przegrzania i proste zasady, które ratują zdrowie

Gdy słupek rtęci idzie w górę, organizm może wpaść w niebezpieczne tarapaty szybciej, niż wielu z nas przypuszcza. Upał to nie tylko dyskomfort – przy wysokich temperaturach rośnie ryzyko odwodnienia i przegrzania, a w skrajnych przypadkach może dojść do udaru słonecznego lub cieplnego, czyli stanu realnie zagrażającego zdrowiu, a nawet życiu.

Kiedy upał staje się zagrożeniem

Za upał uznaje się sytuację, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 st. C. Warto pamiętać o dwóch godzinach, które często są mylone: najwyższa temperatura dnia zazwyczaj pojawia się między 15 a 18, natomiast największe promieniowanie UV notuje się w godzinach 12.00-13.00. To oznacza, że ryzyko przegrzania nie kończy się „po południu” – ono potrafi narastać aż do późniejszych godzin.

Najgroźniejszym skutkiem zbyt długiego przebywania w wysokiej temperaturze jest udar. Jego sygnały ostrzegawcze bywają wyraźne, ale łatwo je zlekceważyć, szczególnie gdy jesteśmy w podróży albo na wypoczynku.

• zmęczenie
• silne bóle i zawroty głowy
• nudności
• gorączka
• szum w uszach
• drgawki
• wzrost temperatury ciała zagrażający życiu
• większa częstotliwość bicia serca i oddechu

Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, zadzwoń pod numer alarmowy (tel. 112). Jeśli to możliwe przenieś się w chłodne miejsce.

tel. 112

Wysoka temperatura oddziałuje też na układ nerwowy. Może pojawić się ospałość albo rozdrażnienie, spada koncentracja i wydajność. To ważna informacja szczególnie dla kierowców – w upale łatwiej o błąd, a zmęczenie narasta szybciej niż zwykle.

Dom, praca, słońce: jak ograniczyć skutki wysokiej temperatury

W praktyce liczy się kilka konsekwentnie stosowanych zasad. W domu warto ograniczać napływ gorącego powietrza w ciągu dnia, a wietrzyć wtedy, gdy na zewnątrz jest chłodniej. Pomaga też odpowiedni strój: lekki, przewiewny, z naturalnych tkanin i w jasnych kolorach – ułatwia to termoregulację.

1. W ciągu dnia zamykaj okna oraz żaluzje, szczególnie po stronie nasłonecznionej.
2. Wietrz nad ranem i nocą, gdy temperatura spada (jeśli pozwalają na to warunki bezpieczeństwa).
3. Nie przeskakuj gwałtownie między chłodem klimatyzacji a upałem na zewnątrz – grozi to szokiem termicznym, zwłaszcza u seniorów i najmłodszych.

Ostrożności wymaga opalanie. Długie przebywanie w pełnym słońcu sprzyja przegrzaniu i poparzeniom skóry. Zalecenie jest proste: na słońcu nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. dziennie, z użyciem kremów ochronnych. Trzeba jednak pamiętać, że filtry nie dają „zbroi” – zmniejszają ryzyko poparzeń, ale nie eliminują go całkowicie, a ich skuteczność spada z czasem.

Kosmetyk z filtrem należy nakładać przed wyjściem na słońce, a później ponawiać aplikację po spoceniu się, po pływaniu i po wytarciu ręcznikiem. Dla dorosłej osoby obrazowa ilość to około 6 łyżeczek na całe ciało.

Woda, jedzenie i wysiłek – drobiazgi, które robią różnicę

W upale organizm traci wodę szybciej, dlatego podstawą jest regularne nawadnianie. Najlepiej sprawdza się woda, szczególnie niegazowana. Upały to też dobry moment na zmianę menu: lekkie posiłki na bazie warzyw i owoców pomagają uzupełniać minerały i witaminy, a ciężkie, tłuste i smażone dania dodatkowo obciążają organizm.

Ważne są też kwestie bezpieczeństwa żywności. Wysokie temperatury sprzyjają namnażaniu bakterii salmonelli, dlatego lepiej unikać potraw z surowych jajek, a do tego częściej i dokładniej myć ręce. Niewskazany jest również alkohol – sprzyja odwodnieniu.

Wysiłek fizyczny w najgorętszych godzinach może skończyć się nie tylko osłabieniem. Intensywny ruch, np. bieganie, zwiększa ryzyko odwodnienia, skurczów mięśni wynikających z utraty wody i minerałów, przegrzania, a nawet udaru cieplnego.

Nad wodą i za kierownicą: nie rób tego „na raz”

W czasie wypoczynku nad jeziorem czy rzeką łatwo o błąd: po opalaniu nie powinno się wskakiwać gwałtownie do wody. Zanim zaczniemy pływać, należy opłukać ciało (twarz i klatkę piersiową) wodą, do której wchodzimy, a dopiero potem zanurzać się stopniowo.

Kierowcy powinni z kolei częściej planować postoje. Krótki odpoczynek w cieniu może pomóc w utrzymaniu koncentracji, która w wysokiej temperaturze spada.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta – grupa największego ryzyka

Upał najdotkliwiej uderza w seniorów i najmłodszych. Zalecenie jest jednoznaczne: dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu, a jeśli trzeba wyjść – konieczne są jasne, przewiewne ubrania oraz nakrycie głowy, najlepiej czapka z daszkiem. W wózku warto używać parasolki nawet wtedy, gdy wydaje się, że miejsce jest ocienione. Dzieciom podaje się napoje letnie, nie lodowate – mogą to być herbatki ziołowe i/lub owocowe, a także woda mineralna lub sok. Kąpiel powinna odbywać się w letniej (nie zimnej!) wodzie.

Seniorzy podczas upałów również nie powinni wychodzić z domu. Jeśli wyjście jest konieczne, niezbędne jest nakrycie głowy. Osoby starsze często przyjmują większe ilości leków, a gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w ciele może wzrosnąć nawet do poziomu zagrażającego życiu. Warto więc uważnie obserwować samopoczucie i stosować się do zaleceń dotyczących postępowania w czasie upałów. Jeśli ktoś przyjmuje leki, powinien pozostawać w kontakcie z lekarzem, by sprawdzić wpływ preparatów na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową.

Oddzielny temat to zwierzęta. Wysoka temperatura także u nich może prowadzić do przegrzania, a szczególnie zagrożone są zwierzęta stałocieplne, które nie mają gruczołów potowych. Psy chłodzą się m.in. przez odparowywanie śliny z jęzora podczas dyszenia. Zostawienie psa w samochodzie na słońcu może skończyć się tragedią.

• Pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe.
• W nagrzanym samochodzie temperatura może sięgać 50-60°C.
• Jeśli pojawiają się niepokojące objawy przegrzania, reaguj natychmiast i w razie potrzeby dzwoń pod 112.

Wysokie temperatury to wyzwanie dla wszystkich mieszkańców, ale można je bezpieczniej przejść dzięki prostym nawykom: ograniczeniu ekspozycji na słońce, piciu wody, rozsądnemu planowaniu aktywności i szczególnej trosce o dzieci, seniorów oraz zwierzęta.